พาย้อนอดีต ทำความรู้จัก “บางกอก” ก่อนจะเป็น กรุงเทพมหานคร ในทุกวันนี้

วันที่ 16 กุมภาพันธ์ 2565 จากกรณี ราชบัณฑิตยสภา ประกาศเปลี่ยนชื่อภาษาอังกฤษเมืองหลวงของประเทศไทย “กรุงเทพมหานคร” จาก Bangkok เป็น Krung Thep Maha Nakhon โดยให้เก็บชื่อเดิม Bangkok ไว้ในวงเล็บ (Bangkok) ก่อนออกโรงแจงในเวลาต่อมาว่าใช้ได้ทั้ง 2 ชื่อ หลังมีการถกเถียงกันอย่างกว้างขวาง

“ประชาชาติธุรกิจ” พาผู้อ่านย้อนดูประวัติของกรุงเทพมหานครในอดีต ตั้งแต่สมัยที่ยังใช้ชื่อว่า “บางกอก”

ที่ตั้งทำเลทอง
พื้นที่บริเวณกรุงเทพมหานครในปัจจุบันนั้น เดิมเป็นที่ตั้งของเมืองธนบุรีศรีมหาสมุทร ซึ่งชาวต่างชาติเรียกกันว่า “บางกอก” มาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา เป็นเส้นทางออกสู่ทะเลและติดต่อค้าขายกับอาณาจักรต่าง ๆ จึงมีความสำคัญ

นอกจากนี้ยังเป็นเมืองหน้าด่านขนอน ที่คอยดูแลเก็บภาษีกับเรือสินค้าทุกลำที่ผ่านเข้าออก ส่วนบริเวณปากน้ำตรงอ่าวไทย เรียกกันว่า “นิวอัมสเตอร์ดัม” มีชุมชนใหญ่และโกดังของชาวต่างประเทศไว้สำหรับพักสินค้า ปัจจุบันคือพื้นที่บริเวณอำเภอพระประแดง

ที่มาของบางกอก
คำว่า “บางกอก” นั้น มีข้อสันนิษฐานว่าอาจมาจากการที่แม่น้ำเจ้าพระยาคดเคี้ยวไปมา บางแห่งมีสภาพเป็นเกาะเป็นโคก จึงเรียกกันว่า “บางเกาะ” หรือ “บางโคก” หรืออาจเป็นเพราะบริเวณนี้มีต้นมะกอกอยู่มาก จึงเรียกว่า “บางมะกอก” โดยคำว่า “บางมะกอก” มาจากวัดอรุณ ซึ่งเป็นชื่อเดิมของวัดดังกล่าว และต่อมากร่อนคำลงจึงเหลือแต่คำว่าบางกอก

ต่อมาเมื่อเสียกรุงศรีอยุธยาในปี 2310 หลังการกอบกู้อิสรภาพจากพม่า สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีทรงสถาปนาเมืองธนบุรีศรีมหาสมุทรให้เป็นราชธานีแห่งใหม่ เมื่อวันที่ 3 ตุลาคม 2313 ครั้นสิ้นรัชกาลสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี ในวันที่ 6 เมษายน 2325 สมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึกได้ขึ้นเสวยราชสมบัติ ทรงพระนามว่าพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์จักรี และมีพระราชดำริว่า

ฟากตะวันออกของกรุงธนบุรีมีชัยภูมิดีกว่าตะวันตก เพราะมีลำน้ำเป็นขอบเขตอยู่กว่าครึ่ง หากข้าศึกยกมาติดถึงชานพระนคร ก็จะต่อสู้ป้องกันได้ง่ายกว่าอยู่ข้างตะวันตก จึงโปรดเกล้าฯ ให้สร้างกรุงรัตนโกสินทร์ขึ้นทางฝั่งตะวันออกของแม่น้ำเจ้าพระยาให้เป็นราชธานีแห่งใหม่ โดยสืบทอดศิลปกรรมและสถาปัตยกรรมจากพระราชวังหลวงของกรุงศรีอยุธยา

ต่อมาในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงเปลี่ยนชื่อพระนครจาก บวรรัตนโกสินทร์ เป็น อมรรัตนโกสินทร์ และมีฐานะในการปกครองส่วนท้องถิ่นเป็น จังหวัดพระนคร

กรุงเทพมหานคร

เจริญกรุง ถนนเส้นแรกของกรุงเทพฯ
ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้ตัดถนนใหม่ขึ้น ทรงดำริให้ตัดถนนเจริญกรุง เป็นถนนเส้นแรกในกรุงเทพมหานคร ก่อสร้างเมื่อวันที่ 5 กุมภาพันธ์ 2404 และเปลี่ยนรูปแบบผังเมืองกรุงเทพมหานครเฉกเช่นอารยประเทศ เพราะในสมัยนั้นสยามประเทศถูกคุกคามจากมหาอำนาจยุโรป และตรงจุดนี้เป็นหนึ่งในข้ออ้างที่มหาอำนาจนำมาใช้เพื่อแทรกแซงและคุกคามสยามประเทศ

แต่ในภายหลัง ต่างชาติยุโรปเองได้ยอมรับกรุงเทพมหานครว่า เป็นหนึ่งในเมืองที่มีผังเมืองงดงามที่สุดในโลกในสมัยนั้น

ต่อมาเมื่อวันที่ 21 ธันวาคม 2514 รัฐบาลจอมพลถนอม กิตติขจรได้รวม จังหวัดพระนคร และ จังหวัดธนบุรี เข้าด้วยกันเป็น นครหลวงกรุงเทพธนบุรี และในที่สุด ภายหลังการปรับปรุงการปกครองใหม่เมื่อวันที่ 14 ธันวาคม 2515 จึงได้เปลี่ยนเป็นชื่อเป็น กรุงเทพมหานคร แต่นิยมเรียกกันว่า กรุงเทพฯ หากใครไม่อยากพลาดความสนุกสุดมันส์ และอัปเดตตลอดเวลาได้ที่ UFABET

ราชบัณฑิตยสภา ประกาศเปลี่ยนชื่อภาษาอังกฤษเมืองหลวงของประเทศไทย “กรุงเทพมหานคร” จาก Bangkok เป็น Krung Thep Maha Nakhon โดยให้เก็บชื่อเดิม Bangkok ไว้ในวงเล็บ (Bangkok) ก่อนออกโรงแจงในเวลาต่อมาว่าใช้ได้ทั้ง 2 ชื่อ หลังมีการถกเถียงกันอย่างกว้างขวาง

เมื่อวันที่ 15 กุมภาพันธ์ 2565 คณะรัฐมนตรี (ครม.) มีมติเห็นชอบในหลักการร่างประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี (เรื่องที่ 8) เรื่อง กำหนดชื่อประเทศ ดินแดน เขตการปกครอง และเมืองหลวง ตามที่สำนักนายกรัฐมนตรี โดยสำนักงานราชบัณฑิตยสภา เสนอ และให้ส่งคณะกรรมการตรวจสอบร่างกฎหมายและร่างอนุบัญญัติที่เสนอคณะรัฐมนตรีตรวจพิจารณา โดยให้รับข้อสังเกตของกระทรวงการต่างประเทศไปประกอบการพิจารณาด้วย แล้วดำเนินการต่อไปได้

ทั้งนี้ สำนักนายกรัฐมนตรี โดยสำนักงานราชบัณฑิตยสภาเสนอว่า

1. สำนักงานราชบัณฑิตยสภา (ชื่อเดิม ราชบัณฑิตยสถาน) โดยคณะกรรมการจัดทำพจนานุกรมชื่อภูมิศาสตร์สากลได้ปรับปรุงการเขียนชื่อประเทศ ดินแดน เขตการปกครอง และเมืองหลวง เพื่อให้สอดคล้องกับสภาพการณ์ปัจจุบัน และเสนอคณะรัฐมนตรีจัดทำประกาศสำนักนายกรัฐมนตรีเพิ่มเติม แต่ปัจจุบันมีชื่อประเทศ ดินแดน เขตการปกครอง และเมืองหลวงเปลี่ยนแปลงไป เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงระบอบการปกครอง สถานะ และเขตการปกครองบางประเทศหรือบางเขตการปกครองได้ย้ายที่ตั้งและเปลี่ยนชื่อเมืองหลวง ประกอบกับสำนักงานราชบัณฑิตยสภาได้ปรับปรุงหลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาต่างประเทศและมีการประกาศใช้หลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาต่างประเทศเพิ่มเติม

2. สำนักงานราชบัณฑิตยสภาโดยคณะกรรมการจัดทำพจนานุกรมชื่อภูมิศาสตร์สากลได้ดำเนินการปรับปรุงแก้ไขการกำหนดชื่อประเทศ ดินแดน เขตการปกครอง และเมืองหลวง ให้ถูกต้องและชัดเจนโดยมีผู้เชี่ยวชาญเฉพาะสาขาวิชาจากกระทรวงการต่างประเทศร่วมพิจารณาด้วย เพื่อให้ส่วนราชการนำการกำหนดชื่อประเทศ ดินแดน เขตการปกครอง และเมืองหลวงดังกล่าวไปใช้ให้เป็นมาตรฐานเดียวกันและสอดคล้องกับสภาพการณ์ปัจจุบัน จึงได้เสนอร่างประกาศสำนักนายกรัฐมนตรีเรื่อง กำหนดชื่อประเทศ ดินแดน เขตการปกครอง และเมืองหลวง มาเพื่อดำเนินการ

สาระสำคัญของร่างประกาศ ยกเลิกประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง กำหนดชื่อประเทศ ดินแดนเขตการปกครอง และเมืองหลวง ลงวันที่ 9 พ.ย. 2544 และให้ใช้ประกาศสำนักงานราชบัณฑิตยสภา เรื่อง กำหนดชื่อประเทศ ดินแดน เขตการปกครอง และเมืองหลวง ลงวันที่ 1 ก.ย. 2564 รายละเอียดดังนี้ ปรับปรุงแก้ไขการกำหนดชื่อประเทศ ดินแดน เขตการปกครอง และเมืองหลวง

เช่น เมืองหลวงของประเทศไทย จาก Bangkok เปลี่ยนเป็น Krung Thep Maha Nakhon โดยชื่อเดิมให้ใส่ในวงเล็บ เขียนได้ดังนี้ Krung Thep Maha Nakhon : (Bangkok)

อย่างไรก็ตาม หลังจากมีข้อถกเถียงเรื่องดังกล่าวอย่างกว้างขวาง สำนักงานราชบัณฑิตยสภา ได้ชี้แจงผ่านเฟซบุ๊กเมื่อช่วงกลางดึกที่ผ่านมาว่า ชื่อของกรุงเทพมหานคร ยังใช้คำว่า Bangkok ได้เหมือนเดิม

โดยสำนักงานราชบัณฑิตยสภาระบุว่า หลังจากคณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบในหลักการร่างประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง กำหนดชื่อประเทศ ดินแดน เขตการปกครอง และเมืองหลวงแล้ว จะอยู่ในขั้นตอนของคณะกรรมการตรวจสอบร่างกฎหมายและร่างอนุบัญญัติที่เสนอคณะรัฐมนตรีตรวจพิจารณา ประกอบกับข้อสังเกตของกระทรวงการต่างประเทศ ก่อนดำเนินการต่อไป

รัฐบาลแจง ปรับชื่อใหม่ เพื่อใช้ทางราชการ
ขณะที่ นางสาวรัชดา ธนาดิเรก รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ชี้แจงเรื่องที่ ครม.รับทราบการปรับปรุงแก้ไขการเรียกชื่อทัพศัพท์ของชื่อเมืองหลวง ในหลายประเทศตามที่ราชบัณฑิตยสภาเสนอ สำหรับประเทศไทย เป็นการปรับเพียงเครื่องหมายเพียงเล็กน้อย จากเดิมที่ราชบัณฑิตฯกำหนดไว้

เรื่องการทับศัพท์ภาษาอังกฤษ ที่คำว่า Bangkok จะอยู่หลังเครื่องหมาย อัฒภาค “Krung Thep Maha Nakhon : Bangkok กทม.“ เป็น “Krung Thep Maha Nakhon (Bangkok) กทม.” โดยเก็บชื่อเดิมไว้ในวงเล็บ ทั้งนี้เพื่อใช้เป็นมาตรฐานของทางราชการ เท่านั้นเอง

ทั้งนี้ ราชบัณฑิตยสภา ยืนยันแล้วว่า “กรุงเทพมหานคร” ใช้ได้ทั้ง “Krung Thep Maha Nakhon” และ “Bangkok” สามารถติดตามข่าวสารที่มีสาระดีมากมายได้ที่ ufabetblogs

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *